Geschiedenis van het jujutsu

Geschiedenis

Uit: P. Nauta, Kennis en Kul over jujutsu

Het doel van dit gedeelte is om een genuanceerder beeld te schetsen van de ontwikkeling. Rondom de oorsprong van jujutsu zijn veel verschillende visies en ideeën de meeste van deze visies zijn strijdig. Veel hardnekkige en onjuiste visies circuleren rond dit onderwerp. Een voorbeeld van een bijzonder hardnekkige, maar onjuiste visie op de ontwikkeling van jujutsu is dat de basisvormen geïntroduceerd zouden zijn door Chinese (Boeddhistische) monniken. Hoewel dit voor een enkele ryu het geval kan zijn, is dit voor de meeste ryu niet het geval.

In twee werken uit de klassieke Japanse literatuur: de Kojiki en de Nihon Shoki wordt melding gemaakt van ‘een’ ongewapend systeem van vechten (sumo). Er is echter geen bewijs dat deze een relatie heeft met de Chinese krijgskunsten. Het (veelal gesuggereerde) argument dat er een directe lijn bestaat tussen de kunsten van Indiase monniken en de kunsten van de bushi moet naar het land der fabelen worden verwezen. Zo zou ‘jujutsu’ reeds 2000 jaar voor Christus in één of andere vorm beoefend worden. In veel scholen wordt de ‘historische relatie’ gelegd dat krijgskunsten zich ononderbroken hebben verspreidt van India naar China en van China naar Japan. Deze lijn is historisch gezien niet hard te maken. Het is waarschijnlijker dat verschillende inheemse systemen zich zelfstandig hebben ontwikkeld. Dit uiteraard onder invloed van nabije systemen. Met de buren bestond eerder een vijandige relatie, dan een relatie gericht op samenwerking en ontwikkeling van de vechtsystemen als doel an sich. Het leren van elkaar vond meestal plaats door met elkaar te vechten.
Gerelateerd aan deze kritiek is het punt dat het jujutsu van tegenwoordig gelijkgesteld word met jujutsu van de bushi. Echter, de technieken zijn in de loop der eeuwen aanzienlijk veranderd, de doelstellingen zijn niet langer hetzelfde en de groep voor wie het oorspronkelijk bedoeld was bestaat niet meer. Net zoals karate van nu wezenlijk verschilt met het toude van 100 jaar geleden, zo verschilt ook ‘het jujutsu’ van nu met ‘het jujutsu’ van de bushi.

Meiji-restauratie
Na de Meiji-restoratie (1868) verloren de bushi langzaam maar zeker al hun privileges en kwam Japan terecht in een stroomversnelling van modernisering en internationalisering. Alles wat te maken had met de bushi werd grotendeels afgezworen inclusief de krijgskunsten waaronder ook jujutsu. Er was sprake van een algemene neergang in de krijgskunsten van Japan en vele scholen raakten vergeten. Deze trend werd voor een belangrijk deel ongedaan gemaakt door Kano Jigoro, die de klassieke tradities van de Kitoryu en Tenjin Shin'yoryu gebruikte om dit jujutsu om te vormen tot judo. Jujutsu werd daarmee geschikt gemaakt voor het algemene publiek. Het doel kwam te liggen bij persoonsvorming en individuele zelfverdediging, in plaats van pure gevechtstechnieken en groepsverdediging.

Verspreiding in Nederland
Jujutsu werd in Nederland tegelijkertijd met judo geïntroduceerd. In de begin jaren vormden ze hetzelfde systeem. Judo werd beoefend als sport, terwijl jujutsu het zelfverdedigingaspect benadrukte, meestal door elkaar heen. Kano maakte geen principieel onderscheid tussen de beide termen en gebruikte de beide namen door elkaar. Pas toen judo zich ontwikkelde tot een wedstrijdsport, ontstond er een scherp onderscheid tussen ‘judo’ en ‘jujutsu’. Een interessant punt van de gemeenschappelijke oorsprong is terug te vinden in het Kime-no-kata, dat nog steeds in beide systemen onderwezen wordt.